حالت شب
منو
موضوعات
banner
Tahririe

از استکهلم تا پاریس چهل سال تلاش برای مبارزه با تغییر اقلیم

329

اندازه فونت:

محمدرحیم مقدس

 در زمان تأسیس سازمان ملل متحد در سال 1945، کمتر کشوری به مسائل و مشکلات زیست‌محیطی- چه رسد به تغییر اقلیم- توجه می‌کرد. بیشتر فعالیت‌ها در آن زمان با هدف اطمینان از وجود منابع طبیعی کافی برای توسعه اقتصادی کشورها انجام می‌پذیرفت. با افزایش آگاهی و نگرانی‌های زیست‌محیطی، شورای اقتصادی و اجتماعی سازمان ملل متحد در سال 1968 تصمیم گرفت اولین کنفرانس محیط‌زیست انسانی سازمان ملل متحد را برگزار کند. سه سال بعد، اولین اجلاس زمین در استکهلم سوئد برگزار شد.

نتیجه این اجلاس تصویب بیانه‌ای بود که برای اولین بار موضوع تغییر اقلیم را مطرح می‌کرد، به دولت‌ها در این خصوص هشدار می‌داد و از آن‌ها می‌خواست تا احتمال و ابعاد تأثیرات اقلیمی را ارزیابی کنند. برنامه محیط‌زیست سازمان ملل متحد و صندوق محیط‌زیست نیز در پی این اجلاس ایجاد شدند. با این حال، بیشتر فعالیت‌ها بر مسائلی چون منابع آب و انرژی، بیابان‌زایی و حفظ گونه‌های جانوری متمرکز بود و تغییر اقلیم مسئله‌ای فرعی به حساب می‌آمد.

هیئت بین دولتی تغییر اقلیم

در نوامبر سال 1988، همزمان با داغ شدن بحث‌ها در خصوص گرمایش جهانی، هیئت بین دولتی تغییر اقلیم (IPCC) آغاز به کار کرد تا به صورت منظم، ارزیابی آخرین وضعیت یافته‌های علمی را برای سیاست‌مداران تهیه کند. از آن زمان تاکنون، علاوه بر تولید طیف وسیعی از گزارش‌های روش‌شناسی و مقالات فنی، IPCC پنج گزارش ارزیابی منتشر کرده است که به عنوان جامع‌ترین گزارش‌های علمی تولید شده در زمینه تغییر اقلیم در سطح جهان شناخته می‌شوند. این هیئت در سال 2007 به خاطر تلاش برای تولید و ترویج دانش در زمینه تغییر اقلیم و پایه‌ریزی اقدامات لازم برای مقابله با چنین تغییراتی، برنده جایزه صلح نوبل شد.

اتفاق مهم بعدی، در اجلاس زمین سال 1992 در ریو رخ داد. در این اجلاس چارچوب کنوانسیون سازمان ملل متحد در تغییر اقلیم (UNFCCC) به امضا رسید که به عنوان مهمترین اقدام بین‌المللی در زمینه تغییر اقلیم شناخته می‌شود. این کنوانسیون، تغییر اقلیم را به عنوان یک نگرانی جهانی به رسمیت می‌شناسد و تلاش می‌کند تا غلظت گازهای گلخانه‌ای در جو زمین را در سطحی نگه دارد که از تأثیرات «خطرناک» فعالیت‌های انسانی بر سامانه‌های آب و هوایی جلوگیری کند. در عین حال، هیچ الزام قانونی، هدف یا برنامه زمانی مشخصی برای کاهش انتشار توسط کشورهای امضاکننده کنوانسیون تعیین نشد.

آنچه که امروز با نام مجمع اعضا (کاپ یا COP) در زمینه تغییر اقلیم می‌شناسیم، در واقع نشست سالانه اعضای همین کنوانسیون است که برخی از مهمترین تصمیمات در این زمینه را اتخاذ کرده است. تاکنون، 197 کشور جهان (از جمله ایران در سال 1375) این کنوانسیون را تصویب کرده‌اند.

پیمان کیوتو

امضای پیمان کیوتو در COP3 در سال 1997، سنگ بنا و یکی از اثرگذارترین اقدامات بین‌المللی صورت گرفته در زمینه مبارزه با تغییر اقلیم بود. از آنجایی که پیشرفت کشورهای صنعتی مدیون سال‌ها استفاده از سوخت‌های فسیلی، انتشار گازهای گلخانه‌ای و آلودگی محیط‌زیست است و خسارت آن به تمامی کشورها وارد می‌شود، کشورهای صنعتی از مسئولیت بیشتری در کنترل میزان انتشار آلاینده‌ها برخوردارند. این مسئله که با عنوان مسئولیت تاریخی کشورهای توسعه یافته شناخته می‌شود، در این پیمان مد نظر قرار گرفت و از کشورهای صنعتی خواسته شد تا میزان انتشار دی‌اکسیدکربن و سایر گازهای گلخانه‌ای را حداقل 5 درصد نسبت به سال 1990 کاهش دهند.

ادامه این مطلب را در شماره آبان ماه مجله دانشمند بخوانید.

اشتراک گذاری در شبکه های اجتماعی

تلگرام گوگل پلاس لینکدین