حالت شب
منو
موضوعات
banner
Tahririe

مدیریت سلامت کشور؛ چالش‌ها و راهکارها

اندازه فونت:

حامد عظیم زادگان

سردبیر

 

عامل اصلی موفقیت بیشتر سازمان‌های برتر جهان، این اصل پذیرفته شده است: «این سازمان‌ها یادگیرنده‌اند». سازمان یادگیرنده، سازمانی است که به طور فعال مشکلات خود را جستجو می‌کند و با استفاده از دانش نوین به رفع معایب می‌پردازد و با این روال سازمان یادگیرنده در مقابل تغییرات سریع محیط خود را سازگار و حتی رشد می‌دهد.
همه ما شاهد تلاش‌ها و فعالیت‌های چشمگیر بخش سلامت برای بهبود و ارتقاء سلامت جامعه هستیم، اما نگاه نقادانه و کاوش برای ریشه‌های مشکلات امروز حوزه سلامت کشورمان، با انگیزه‌های علمی و سازمانی مختلف، می‌تواند به اندازه جرقه‌های ذهنی برای بهبود سازمان در خور تأمل باشد، تا بسترساز انجام مطالعات دقیق‌تر وجزئی‌نگری بیشتر برای طراحی مداخلات لازم باشد.
عنوان عریض و طویل «وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی» خود بیانگر تجمیع چند وظیفه مهم است که همه در یکجا به بهانه تخصصی بودن این امور جمع شده است؛ بانی موضوع آموزش علوم تخصصی در کشور، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری است در حالی که موضوع آموزش پزشکی از وزارت علوم منتزع و به خود وزارت بهداشت واگذار شده است؛ در حوزه واردات کالا و تجهیزات پزشکی نیز به همین صورت است؛ یعنی در حالی که وزارت صنعت و معدن و تجارت بانی موضوع صادرات و واردات کشور است، ذیل وزارت بهداشت سازمانی ایجاد شده که راساً مجوز واردات و صادرات را انجام می‌دهد؛ قطعاً این روش مدیریت صفر تا صد کلیه امور حوزه نظام سلامت توسط یک وزارتخانه موجب سنگینی و عدم‌چابکی شده و پیشنهاد می‌شود نام این وزارتخانه به «وزارت سلامت» تغییر یابد و موضوع آموزش و صدور مجوز دارو و تجهیرات پزشکی به وزارتخانه‌های مرتبط محول شود.
سال‌هاست که «طرح پزشک خانواده» توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مطرح می‌شود. بعد از پیروزی انقلاب اسلامی توجه مسئولین کشوری در بخش بهداشت و درمان به این امر مهم معطوف بوده و اقدامات زیادی نیز انجام شده است که تحت پوشش بیمه‌های مختلف قرار دادن قشر کم درآمد جامعه، تأسیس بیمارستان‌ها و درمانگاه‌ها، اجرای طرح خانه بهداشت در روستاها، تربیت بهورزها و به کار گماشتن آن‌ها در روستاها، آموزش همگانی مردم در زمینه تنظیم خانواده و بهداشت از مهمترین این اقدامات بوده است. ولی برنامه پزشک خانواده که از مدت‌ها پیش زمزمه آن بود و در واقع یک نوع گرته‌برداری از نظام ارجاع بیمار به متخصصین بالینی می‌باشد، اخیراً اجرای آن توسط دولت در بعضی از استان‌ها به صورت آزمایشی شروع شده است که شاید بتوان آن را بزرگترین اقدام در جهت تأمین عدالت در بعد سلامت و ارتقای کیفیت ارائه خدمات بهداشتی درمانی در جامعه دانست.
برنامه پزشک خانواده که اجرای آن بر اساس مفاد بند ج و د ماده ۳۲ قانون برنامه پنجم توسعه بر عهده وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی قرارداده شده است بدین نحو است که سرپرست هر خانواده ایرانی یک پزشک عمومی را از میان پزشکانی که توسط ستاد اجرایی برنامه پزشک خانواده معرفی شده‌اند، به عنوان پزشک خانواده خود انتخاب، و نزد وی ثبت نام می‌کند. پس از آن، اعضای خانواده می‌توانند از سطوح مختلف خدمات این برنامه بهره‌مند شوند. کلیه خدمات پزشک خانواده از جمله ویزیت، تزریقات و هزینه‌های دارویی مورد قبول بیمه، رایگان خواهد بود. در صورت لزوم، با تشخیص و راهنمایی پزشک خانواده از طریق نظام ارجاع که به صورت الگوریتمی تهیه و در اختیار دانشگاه‌ها قرار داده شده و طی جلساتی برای پزشکان شرح داده شده است. امکان مراجعه به سطوح تخصصی (پزشکان متخصص، بیمارستان‌ها و کلینیک‌های سرپایی و بستری تخصصی و فوق تخصصی طرف قرارداد با بیمه‌ها) هم فراهم می‌شود.
به طور کلی می‌توان اهداف این طرح را بهره‌مندی یکسان کلیه افراد جامعه از سرانه سلامت و اجرای اصل عدالت در سلامت، حذف پرداخت هزینه‌های اضافی توسط مردم به نظام سلامت، انجام معاینات دوره‌ای و پیگیری وضعیت سلامت افراد جامعه توسط پزشکان خانواده و ثبت سوابق بیماری، دسترسی سریع و آسان و شبانه‌روزی مردم به خدمات سطح اول نظام سلامت و بهبود و ارتقاء نظام، ارائه خدمات بهداشتی درمانی و پاسخ‌گویی به نیازهای جدید مردم دانست.
باید بالاخره این طرح بررسی شود که چرا با وجود هزینه در چندین دولت تاکنون به صورت فراگیر اجراء نشده و پیشرفت آن بسیار کند بوده است.
در انتها و به عنوان جمع‌بندی باید گفت: اصلاح عنوان وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی به وزارت سلامت و واگذاری سایر امور موازی به وزارتخانه‌های مرتبط و به جای آن انجام کار اصلی توسط این وزارتخانه و اجرای کامل طرح پزشک خانواده بتواند این وزارتخانه را به ریل اصلی بازگرداند.

اشتراک گذاری در شبکه های اجتماعی

تلگرام گوگل پلاس لینکدین