حالت شب
منو
موضوعات
banner
Tahririe

مدیریت بحران

dynamicpassword activation education980930

اندازه فونت:

دكتر امين گلستاني

پژوهشگر و مدرس حوزه استراتژي فناوري اطلاعات

 

فناوری اطلاعات و ارتباطات در اکثر لایه‌ها و سطوح زندگی بشر نفوذ نموده، به‌نحوی که اکثر افراد، کسب‌وکارها و حتی دولت‌ها ترجیح می‌دهند مراودات و تبادل اطلاعات خود را از طریق ابزارهای این فناوری انجام دهند. این موضوع آن‌چنان رواج یافته که کاربران زیادی، اطلاعات و سرویس‌های خود را به‌صورت کامل به بستر ابرهای اختصاصی یا عمومی اینترنت می‌سپارند و کاملا برخط به گذران امور مشغول می‌شوند. اتکا و اطمینان به یک فناوری با رویکردی جامع و بینشی وسیع می‌تواند در صرف زمان، هزینه و سایر منابع بسیار کارساز واقع گردد، اما مشکل زمانی پدید می‌آید که بنا به هر دلیلی، دسترسی به اطلاعات سرویس‌ها در سطوح ملی مختل یا قطع گردیده و به‌نحوی تهدید یا تحدید1  شکل گیرد. این موضوع نیز در هر فضا و جامعه‌ای ممکن است. به‌طوری که میلیاردها دلار در سال بابت حوادث سایبری در نیجریه، کنیا و اوگاندا هزینه می‌شود. لذا ممکن است گاهی یک سرویس به دلایل فیزیکی، سایبری، حمله، تغییر قوانین و یا حتی اعمال یک سیاست داخلی یا خارجی از دسترس خارج ‌شود. بر همین اساس نیز در دنیای سایبر و فضای تولید و تبادل اطلاعات، دولت‌ها با لحاظ تغییرات عمده‌ای در ساختارهای خود در پی راه‌اندازی شبکه‌های ملی امن‌تری هستند تا ضمن تحقق دو هدف ذیل در زمان‌های بحران یا زمانی که سرویس‌دهندگان خارجی بنا به هر دلیلی تصمیم به قطع خدمات گرفتند، بتوانند بحران را مدیریت و کشور را به‌درستی اداره و پشتیبانی نمایند. مطابق گزارش‌های چشم‌انداز امنیت سایبری، بیش از 60 درصد از کشورهای آفریقایی هیچ‌گونه برنامه‌ای برای مدیریت بحران2  سایبری خود ندارند. این آمار در آسیا در حدود 30 درصد است.

الف) هدف توسعه‌ای: دولت‌ها بیش از گذشته در تلاش هستند تا نقش خود را از یک مصرف‌کننده یا کاربر نهایی در اینترنت، به یک تولیدکننده‌ی محتوا و سرویس‌دهنده‌ی اصلی تغییر دهند تا از این طریق بتوانند سرویس و اطلاعات مورد نیاز کشور را در دامنه‌های محلی، تولید و تبادل کنند. چراکه تجربه نشان داده است در هر مقوله‌ای که وابستگی وجود داشته باشد، نقاط ضعف فراوانی ایجاد می‌گردد و در هنگام بروز مشکل، کشورِ مصرف‌کننده خسارات سنگینی را متحمل خواهد شد. راه‌اندازی شبکه‌های ملی و محلی هرگز با مفهوم ارتباط جهانی، منافاتی ندارد و نباید به‌عنوان قطع رابطه با دنیا قلمداد شود؛ بلکه باید به شکل راهکاری مفید در برابر کاهش وابستگی به سایرین و رویکردی مؤثر در زمان بحران مورد ملاحظه قرار گیرد. در اینکه طراحی چنین شبکه و ارتباطاتی یک الزام حیاتی است، هیچ شکی وجود ندارد اما نگاهی توسعه‌مدار در راستای اغنای اطلاعات و سرویس‌های آن، موضوع مهم‌تری است که باید توسط دولت‌ها بیشتر به آن پرداخته شود. در زمان قطع ارتباط با فضای مجازی خارج از کشور، سرویس‌ها و اطلاعات موجود در زیرساخت‌های بومی و ملی باید آن‌چنان کافی و غنی باشند تا به‌خوبی نیاز‌های جامعه را با حداقل اختلال و نواقص پاسخ دهند. در این صورت کشور می‌تواند از تهدید و بحرانِ پیش‌رو به‌سلامت عبور ‌نماید و این هدف قطعا نیازمند تدوین استراتژی و سناریوهای اجرایی مفصلی است.

ب) هدف امنیتی: بومی‌سازی و به‌کارگیری استاندارد به روش‌های علمی و کاربردی برون‌رفت از وضعیت بحران، طرح‌های نجات مانند تداوم کسب‌وکار ( 3BCP)، طرح بازیابی پس از فاجعه (4DRP) و مدیریت بحران و حوادث جهت توانمندسازی زیرساخت‌های حیاتی کشور می‌تواند در زمان‌هایی که سرویس‌ها یا لینک‌های خارجی قطع می‌شوند بسیار به کار آیند و با تکیه بر پایگاه‌های اطلاعاتی بومی، نیازمندی‌های جامعه را با حداکثر امنیت برآورده سازند.

بررسی ‌عوامل و موانع خدمت‌رسانی در فضای سایبر از طرفی و ایجاد توانایی چرخش شرایط از حالت اضطرار و ناپایداری به وضعیت عادی و پایدار از طرف دیگر، به کمک معیارهای محاسباتی مدیریت بحران سایبری میسر بوده و از بروز هرج‌ومرج یا اختلال در امور ممانعت خواهد نمود.

 مدیریت بحران در فضای سایبر، عناصر متعددی ازجمله برنامه‌ریزی و ساماندهی، مدیریت ریسک، مدیریت منابع، نظام پیشگیری و مقابله و غیره را در بر دارد که هریک با توجه به این اصل که هیچ بحرانی مانند و شبیه دیگری نیست، در بازگرداندن شرایط به وضعیت پایدار و عادی، نقشی انکارنشدنی ایفا می‌نمایند و البته دولت‌ها نیز دریافته‌اند که در دنیای فناورانه امروز، مهم‌ترین محور و عامل تهدید کشورها بر فضای سایبر مبتنی است؛ لذا مدیریت بحران سایبری را به‌عنوان یکی از حیاتی‌ترین دستورات کاری خود در نظر دارند.

 

1-  محدودسازی یا مانع‌تراشی

2- Crisis Management

3- Business Continuity Plan

 4- Disaster Recovery Plan

اشتراک گذاری در شبکه های اجتماعی

تلگرام گوگل پلاس لینکدین