حالت شب
منو
موضوعات
banner
Tahririe

به بهانه روز فسیل فسیل­ها و رمزگشایی از تاریخ گذشته

اندازه فونت:

دکتر مهدی بادپا

انجمن دیرینه‌شناسی ایران از سال 1396، روز سوم آبان ماه را به عنوان «روز ملی فسیل» اعلام کرد. ایده این نام‌گذاری به پیشنهاد انجمن بین‌المللی دیرینه‌شناسی برمی­گردد که در سال‌های اخیر از اعضای خود خواست تا یکی از روزهای اکتبر را به ‌عنوان «روز فسیل» نام‌گذاری کنند تا به این مناسبت، انجمن­های دیرینه‌شناسی در هر کشور ضمن معرفی فسیل‌ها برای آشنایی مردم و معرفی کاربردهای این علم در مطالعه پیدایش و سرگذشت حیات میان متخصصان این دانش بنیادی با بطن جامعه ارتباط برقرار شود.

در این راستا انجمن دیرینه‌شناسی ایران هر ساله برنامه­های عمومی مانند سخنرانی، کارگاه‌ و نمایش انواع فسیل‌ها در دانشگاه‌ها، موزه‌ها و برخی از مدارس برگزار می‌کند. هر چند هنوز در اول راه  هستیم و برای معرفی این روز و آشنایی عموم مردم با فسیل و اهمیت آن در شناخت تاریخ زمین و حیات، راه زیادی در پیش داریم.

 شاید بد نباشد که بگویم که ایده ترویج این روز را هم با یکی از دوستانم که رفت و آمدی به صدا و سیما دارد مطرح کردم با تعجب پرسید «روز فسیل»! جدی است یا شوخی! بیشتر توضیح دادم تا مطلب روشن شود ولی به خود گفتم که این دوست گرامی که دستی در رسانه و اجرا در سیمای ملی دارد آنقدر از فسیل و طرح آن به عنوان یک روز بیگانه و بی‌اطلاع است شاید بسیاری از مردم هم در این آمد و شد روزگار و هیاهوی روزمره، شناختی از این مسئله نداشته باشند و صد البته که وظیفه ما برای ترویج علم و نیز فلسفه نام‌گذاری یک روز به نام روز فسیل همین است.

خداوند در قرآن کریم درباره تفکر در آفرینش می فرماید: «در آفرینش آسمان‌ها و زمین و آمد و شد شب و روز و کشتیهایی که در دریا به سود مردم در حرکتند و آبی که خداوند از آسمان نازل کرده و با آن زمین را پس از مرگ زنده نمود و انواع جنبندگان را در آن گسترده و (همچنین) در تغییر مسیر بادها و ابرهایی که میان زمین و آسمان مسخرند، نشانه‌هایی است (از ذات پاک خدا و یگانگی او) برای مردمی که عقل دارند و می‌اندیشند»! (سوره بقره آیه ۱۶۴).

اندک آشنایی با تاریخ زمین‌شناسی و تفکر درباره پیدایش موجودات و سرگذشت حیات، دید وسیع‌تری به ما از جهان هستی می­دهد. اما فسیل‌ها چه اهمیتی دارند که یک روز برایش نام‌گذاری شد؟

فسیل‌ها، آثار و بقایای موجوداتی هستند که در گذشته روی زمین زندگی می­کردند؛ مطالعه و پژوهش فسیل‌ها به دانشمندان کمک می‌کند تا اطلاعات بیشتری از تاریخ گذشته زندگی کره زمین به دست آورند. این آثار از بقایای گیاهان و جانوران، از نمونه‌های کوچک میکروسکوپی تا استخوان‌های دایناسورهای بزرگ و از آثار میکروب‌ها و باکتری‌های چند میلیارد ساله تا بقایای کامل ماموت‌ها و فسیل‌های انسان‌های اولیه را شامل می‌شود. فسیل‌ها مهمترین مستندات و مدارک ما برای شناخت گذشته زمین از جنبه‌های مختلفی چون آب‌وهوا، جغرافیا، محیط‌زیست، تنوع و فرگشت حیات در گذشته زمین هستند که بدون آن‌ها اطلاعی از آن نمی‌داشتیم.

جالب است که بدانیم کشورمان در مقایسه با کشورهای منطقه، از نظر تعداد رخنمون‌های چینه‌شناسی و وجود فسیل­ها و هم از دید متخصصان دیرینه‌شناسی و مقالات منتشر شده این علم در منطقه اول است.

 سازندهای رسوبی حاوی فسیل­ها در ایران از نظر سیر زمانی و تکامل حوادث زمین شناختی در طول دوران‌های مختلف زمین، کلکسیون کاملی از دوره‌های مختلف تاریخی را شامل می‌شود که موقعیت فوق‌العاده‌ای به جایگاه ایران از دید مطالعات فسیل‌شناسی و تاریخچه حیات می‌دهد؛ به عنوان مثال، شاید جالب باشد که بدانیم شهرستان کویری طبس«بهشت زمین‌شناسان» است!  و این منطقه از دیدگاه فسیل‌شناسی در غرب آسیا بی‌نظیر است! پیچیدگی و تنوع شرایط زمین‌شناسی از حدود ۶۰۰ میلیون سال قبل در این منطقه سبب شده تا کلکسیونی از انواع جاذبه‌های مختلف زمین‌شناسی در طبس فراهم شود. بسیاری از دانشمندان و صاحبنظران زمین‌شناسی ایران و جهان، طبس را «بهشت زمین‌شناسی ایران و موزه فسیل غرب آسیا» می‌نامند. خوشبختانه در سال‌های اخیر ژئوپارک طبس ثبت ملی شده است و ثبت جهانی آن در دست اقدام است، از آنجا که ژئوپارک‌ها در دنیا به‌ عنوان برند مقصد گردشگری هستند، با ثبت جهانی طبس امیدواریم تا بهشت زمین‌شناسان و موزه فسیل غرب آسیا به صورت جهانی معرفی شود.

انتهای پیام/

اشتراک گذاری در شبکه های اجتماعی

تلگرام گوگل پلاس لینکدین