حالت شب
منو
موضوعات
banner
Tahririe

عصر شرکت‌های دانش‌بنیان

57828025

اندازه فونت:

 

 

حامد عظیم‌زادگان

سردبیر

 

در دنیای پر از تغییر و تحـول امـروز، زیربنـای اقتصـادهای صـنعتی از محوریت صِرفِ منابع به سمت محوریت «سرمایه‌های فکری» جابه‌جا شده و به همین دلیـل عامـل دانـش به‌صورت روز افـزون پراهمیت‌تر مـی‌شـود. در چنـین شـرایطی شـکل جدیـدی از سـازمان‌هـا مـورد نیـاز اسـت: سـازمان‌هـایی کـه به‌عنوان سامانه‌های مبتنــی بــر دانــش شــناخته شــده و اصــطلاحا «شرکت‌های دانش‌بنیان» نامیده می‌شوند و عاملی حیـاتی در توسعه اقتصادی یک کشور هستند. در واقع این شرکت‌هـا موتور رشد و توسعه محسوب می‌شوند.

شرکت‌های دانش‌بنیان، لزوما کالا تولید نمی‌کنند و زمین و ماشین‌آلات خاصی ندارند؛ بلکه عده‌ای از افراد تحصیل‌کرده و باتجربه‌اند و «دانشی» تولید می‌کنند که این دانش، محصول اصلی شرکت محسوب شده و برایشان درآمدزایی دارد.

ایجاد شرکت‌های دانش‌بنیان در سال‌های اخیر به یکی از گفتمان‌های رایج در فضای علمی و فناوری کشور تبدیل شده و با توجه به نقش مهمی که در استقلال، پویایی و پایداری اقتصادی دارد، به‌عنوان هدف اصلی بسیاری از دانشگاهیان اعم از اساتید، دانشجویان و دانش‌آموختگان قرار گرفته است.

توزیع عادلانه‌تر ثروت بر اساس شایسته‌سالاری در چنین شرکت‌هایی، تأثیر زیادی بر عدالت اقتصادی دارد. از سوی دیگر، با توجه به توانمندتر بودن این شرکت‌ها در مقایسه با شرکت‌های سنتی، سبب افزایش بهره‌وری و کارآمدی شرکت‌های دولتی واگذارشده خواهند شد. علاوه بر این، راهبرد عدم تمرکز فعالیت‌های تولیدی در چند شرکت بزرگ دولتی، مانع از تحریم آسان محصولات یا مواد اولیه‌ی شرکت‌ها می‌گردد. با توجه به اینکه یکی از عوامل اساسی رشد تولید سرانه‌ی ملی، اقتصاد دانش‌بنیان و بنگاه‌های اقتصادی دانش‌بنیان است، یکی از راهکارهای اساسی خودکفایی پایدار در محصولات راهبردی، ارتقای فناوری و افزایش بهره‌وری عوامل تولید از طریق دانش‌بنیان نمودن اقتصاد و توسعه‌ی شرکت‌های دانش‌بنیان است. یکی از اساسی‌ترین زیرساخت‌های اقتصاد دانش‌بنیان و پیش‌نیاز تحقق استراتژی شرکت‌های دانش‌بنیان، سرمایه‌ی انسانی خلاق، نوآور و دانشی است که با توجه به ترکیب جمعیتی کشور ایران و جمعیت بالای جوانان تحصیل‌کرده و نیروی انسانی، باید به‌عنوان بزرگ‌ترین و باارزش‌ترین سرمایه‌ی کشور مورد توجه قرار گیرد. بدین ترتیب، با توانمند نمودن و تشویق و زمینه‌سازی فعالیت آنان در قالب شرکت‌های دانش‌بنیان، کشور توان رویارویی با هرگونه تهدید و تحریم اقتصادی را خواهد داشت.

رسیدن به نتیجه‌ی مطلوب در این عرصه مستلزم برداشتن گام‌هایی است.

«تشکیل هسته‌ی پژوهشی» گام اول برای ایجاد شرکت دانش‌بنیان است. گام دوم «شبکه‌سازی نخبگانی و تخصصی» است؛ بدون گام دوم و تنها با اتکای به یک تخصص خاص، هرگز فناوری دانش‌بنیان حاصل نمی‌گردد. گام سوم «اشتراک‌گذاری داشته‌ها» است؛ بدین معنی که انسجام و تعامل بین شرکت‌های دانش‌بنیان، یکی از ملزومات مهم پیشرفت در این عرصه است و تفکر جزیره‌ای، موازی کاری و اختلاط فعالیت‌ها، یکی از آسیب‌های جدی است. در نهایت گام چهارم، لزوم توجه به «تقاضای بازار و آگاهی از اصول مدیریت بازار» یکی از مؤلفه‌های مهم و هدایتگر توان نخبگانی است.

اما بُعد دیگر این چهار گام، حرکت در مسیر توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان، نقش حاکمیت در تسهیل‌سازی برای عملیاتی شدن این راهبرد است. چرا می‌گوییم راهبرد؟ چون بررسی تجربه‌های موفق جهان، گویای نقش کلیدی و مؤثر این شرکت‌ها در تسریع رسیدن به شکوفایی اقتصادی است.

حاکمیت و به معنای خاص آن «دولت» به‌عنوان کارگزار می‌تواند با بسترسازی مناسب و حذف قوانین دست‌وپاگیر و محدودکننده، گامی مؤثر در حمایت از این شرکت‌های دانش‌بنیان بردارد؛ نمونه بارز آن اقدامات خردمندانه صورت گرفته در تشکیل «پارک‌های علم و فناوری» در برخی استان‌های کشور به‌عنوان خانه شرکت‌های دانش‌بنیان است. ورای حمایت معنوی و بسترسازی، قانون‌گذاری و مکلف کردن دستگاه‌های اجرایی در خرید محصولات تولیدی شرکت‌های دانش‌بنیان، امری ضروری و مؤثر در روند چرخه‌ی گسترش این شرکت‌ها است و نقش مؤثر آن در توسعه اقتصادی کشور است. حال اگر قوانین مالیاتی و حمایت‌های مالی از این شرکت‌ها هم هر چه تسهیل‌تر گردد، شاهد رشد چند برابری این صنعت علمی-راهبردی بوده که از ارکان مؤثر در تضمین آینده پویای اقتصادی ایران است و «ابزاری ضد تحریمی» در برابر زیاده‌خواهی‌های غیرقانونی غرب را پدید خواهد آورد.

در این میان «مجله دانشمند» در نظر دارد بر مبنای رسالت فرهنگی خود از تمام ظرفیت‌هایش جهت کمک به روند فرهنگ‌سازی در حوزه معرفی و اهمیت شرکت‌های دانش‌بنیان به جامعه مخاطب استفاده کند و دستان تمام صاحب‌نظران و فعالان دانش‌بنیان در سراسر کشور که قصد معرفی ابتکارات و اقدامات خود در کشور را دارند به گرمی می‌فشارد و به سهم خود در معرفی خدمات آنان به جامعه ایفای نقش خواهد نمود.

اشتراک گذاری در شبکه های اجتماعی

تلگرام گوگل پلاس لینکدین