حالت شب
منو
موضوعات
banner
Tahririe

سال بخت فراخورشیدی‌ها

اندازه فونت:

محمدجواد ترابی

روزنامه نگار علم

 

سالی که گذشت، سالی پرخبر برای شیفتگان نجوم و فضا بود. سالی (2019) که در آن اتحادیه بین‌المللی نجوم 100 ساله شد. این اتحادیه به همین مناسبت، فرصتی در اختیار کشورهایی که طرحشان را به ثبت این نهاد رساندند قرار داد که خود نام ستاره‌ و سیاره‌ای فراخورشیدی را با برگزاری پویش و رای‌گیری در سطح کشورشان برگزینند. اتحادیه بین‌المللی نجوم، نهاد مرجع و تصمیم‌گیر در نام‌گذاری هر آن چیزی است که خارج از مرزهای زمین قرار دارد؛ البته به‌جز دست‌ساخته‌های بشر. در ایران نیز این پویش در کنار صد کشور دیگر برگزار شد و نام‌های کاوه و کاویان برای ستاره HD 175541 و سیاره‌ای که به گرد آن می‌گردد، برای همیشه ثبت شد. این منظومه در فاصله حدودی 400 سال نوری از ما قرار دارد. نوبل فیزیک امسال هم به‌طور مشترک به دانشمندانی رسید که چشم‌اندازی نو از جایگاه ما در عالم درانداختند. نیمی از آن به میشل مایور و دیدیه کلوز رسید که نخستین بار سیاره‌ای فراخورشیدی را به گرد ستاره‌ای خورشیدمانند کشف کرده بودند؛ منظومه‌ای در فاصله 50 سال نوری قرار دارد و کشف این سیاره فراخورشیدی در 25 سال پیش، روحی تازه به اکتشافات نجومی بخشید.

در سالی که گذشت اما خبرسازترین اتفاق نجومی، انتشار نخستین تصویر از یک سیاهچاله ابرپرجرم بود؛ درست‌تر بگویم، انتشار تصویر از حاشیه یک سیاهچاله (در کهکشان M87 در فاصله حدودی 55 میلیون سال نوری) که به آن «افق رویداد» می‌گویند به کمک تلسکوپی به همین نام، آن‌قدر موردتوجه عموم مردم قرار گرفت که باعث شگفتی بسیاری از پژوهشگران و منجمان حرفه‌ای نیز شد.

در حوزه فضا اما خبرسازترین اتفاقات را باید از شرکت خصوصی فضایی اسپیس‌ایکس دنبال کرد. پروژه منظومه ماهواره‌ای استارلینک با پرتاب‌های آزمایشی و اصلی خود و در بسته‌های 60 ماهواره‌ای تا اسفند توانست بیش از 300 ماهواره در ارتفاع 550 کیلومتری زمین قرار دهد. این شرکت قصد دارد به عدد 12 هزار ماهواره در مدار و حتی بیش از آن در آینده‌ای نه‌چندان دور برسد تا بتواند شبکه‌ای ارتفاع پایین برای خدمات‌دهی اینترنت ماهواره‌ای به ارمغان بیاورد. اسپیس‌ایکس اما در این طرح بی‌رقیب هم نیست، اما بزرگ‌ترین منتقدان او منجمان‌اند که می‌گویند بازتاب نور از این تعداد ماهواره، تهدیدی بزرگ برای زمینه آسمان شب است.

اشتراک گذاری در شبکه های اجتماعی

تلگرام گوگل پلاس لینکدین