حالت شب
منو
موضوعات
banner
Tahririe

رؤیاهای مسری پاندمی کووید-19 چگونه در حال تغییر دادن دنیای خواب و رویای ماست؟

اندازه فونت:

دکتر محمدرضا دلفیه

برای بسیاری از ما، زندگی در دنیایی آکنده از واقعیات مربوط به بیماری کووید-19 شبیه آن است که انگار به واقعیتی دیگر پرتاب شده‌ایم. ما روز و شب خود را محصور بین همان دیوارهای همیشگی می‌گذرانیم. از لمس‌کردن خوار و باری که به در خانه‌مان ارسال می‌شود، هراس داریم. اگر هم ریسک حضور در خیابان‌های شهر را بپذیریم، ماسک زده و اگر شخصی بدون ماسک از کنار ما بگذرد، مضطرب می‌شویم. ضمن این‌که در تشخیص چهره افراد دچار مشکل هستیم. همه این‌ها مثل آن است که ما در یک خواب یا به عبارتی کابوس حضور داریم. کووید-19 دنیای رؤیاهای ما را نیز تغییر داده است: مواردی مثل چیستی این رؤیاها و این که چقدر رؤیا می‌بینیم و چه تعداد از رؤیاهای خود را به یاد داریم. هنگامی که دستورالعمل‌های «در خانه بمانید» به شکل گسترده‌ای اجرا شدند، جامعه جهانی به شکلی کاملاً غیرمنتظره دچار تجربیاتی شد که می‌توان آن‌ها را یک «موج فزاینده رؤیا» نام نهاد. این موج شامل افزایش گزارشات مربوط به رؤیاهای واضح و عجیب و غریب است که بسیاری از آن‌ها با کرونا و فاصله‌گذاری اجتماعی مرتبط هستند. به همین علت عباراتی چون رؤیاهای کرونایی، رؤیاهای قرنطینه‌ای و کابوس‌های کووید شروع به پیدا شدن در رسانه‌های اجتماعی کردند. از ابتدای آوریل 2020، خروجی‌های رسانه‌ای اصلی و اجتماعی، شروع به پخش این پیام کردند: دنیا در حال کابوس دیدن در مورد کووید-19 است!

 

اگر چه در گذشته و به دنبال اتفاقاتی نظیر حملات یازده سپتامبر 2001 و همچنین زلزله سال 1989 سان فرانسیسکو تغییرات گسترده‌ای در نحوه خواب و رؤیادیدن مردم آمریکا گزارش شده بود، هیچ‌گاه با یک موج افزایشی در چنین سطحی مواجه نبوده‌ایم. چنین افزایش قابل‌توجهی در رؤیاها برای اولین بار است که در سطحی جهانی و در عصر رسانه‌های اجتماعی اتفاق می‌افتد و همین موضوع باعث شده است که این رؤیاها برای انجام مطالعات فوری، به راحتی در دسترس باشند. در واقع بروز یک پاندمی به عنوان یک رویداد مرتبط با خواب و رؤیا، امری بی‌سابقه است.

اما این اتفاق، دقیقاً چگونه پدیده ای است و چرا با چنین قدرتی ظاهر شده است؟ برای پاسخ به این سؤالات، دیردر برت، محققی از دانشگاه هاروارد و سردبیر نشریه «رویابینی» شروع به یک نظرسنجی آنلاین در خصوص رؤیاهای کووید-19 در مارس 2020 کرد. همچنین هنرمندانی از ناحیه سان فرانسیسکو بی به نام‌های آرین و گریس گرولی، اقدام به راه‌اندازی وب سایتی به نام IDreamofCovid.com کردند که در آن رؤیاهای مربوط به پاندمی فوق، جمع‌آ‌وری و به نوعی ترسیم می‌شد. افزون بر این‌ها، یک اکانت توئیتری به نام CovidDreams@ نیز شروع به کار کرد. کلی بالکلی، روان‌شناس مذهب و مدیر پایگاه داده خواب و رؤیا نیز شروع به پیگیری یک نظرسنجی با عنوان YouGov از 2477 شخص بزرگسال آمریکایی نمود. به اضافه موارد فوق، محققی از دانشگاه مک گیل کانادا به نام الیزاوتا سولومونوا با همراهی ربکا روبیلارد از انستیتوی سلطنتی تحقیقات سلامت روان در اتاوای کانادا، یک نظرسنجی را در شما آمریکا اجرا کردند که 968 فرد 12 سال به بالا در آن به سؤالات پاسخ دادند. نتایج این بررسی‌ها همگی نشان دهنده یک موج افزایشی شتابان همراه با تنوع‌پذیری عجیب در بروز خواب‌ها و رؤیاهایی است که تأثیراتی نیز بر سلامت روان افراد داشته‌اند.

بررسی‌های بالکلی روی نظرسنجی سه روزه خود نشان داد که در ماه مارس، 29 درصد از آمریکایی‌ها رؤیاهای بیشتری را نسبت به حالت معمول خود به یاد داشته‌اند. سولومونوا و روبیلارد نیز دریافتند که 37 درصد افراد مورد بررسی، خواب‌هایی مرتبط با پاندمی کووید-19 را تجربه کرده که بسیاری از آن‌ها دارای موضوعاتی مربوط به عدم توانایی در کامل کردن یک وظیفه (نظیر از دست دادن کنترل وسیله نقلیه) و یا تهدید شدن به وسیله دیگران بوده‌اند.

تحقیقات اخیر، تغییرات کیفی را در احساسات و نگرانی‌های مرتبط با سلامت در رؤیاهای افراد مناطق مختلف جهان یافته‌اند. رؤیاهای گزارش شده از افراد بزرگسال برزیلی که در وضعیت جداسازی اجتماعی قرار داشتند، حاوی نسبت‌های بالایی از لغات مربوط به خشم، غم، آلودگی و پاکیزگی بوده‌اند. بررسی پیام‌های متنی 810 فرد فنلاندی نیز نشانگر این بود که بیشتر خوشه‌های کلمه‌ای، با مضطرب بودن ارتباط داشتند. در مطالعه دیگری که روی 100 پرستار مراقبت‌کننده از مبتلایان به کووید-19 در ووهان چین انجام شد، 45 درصد آن‌ها کابوس‌های شبانه را گزارش کردند. این عدد، دو برابر آن مقداری است که بیماران چینی دارای مشکلات روان شناختی در کل طول عمر خود دچار آن می‌شوند و همچنین بسیار بیشتر از مقداری است که آن 5 درصد از جمعیت عمومی چین که دچار اختلال کابوس شبانه هستند، تجربه می‌کنند.

حداقل سه عامل ممکن است در شکل گرفتن و پایداری این موج فزاینده رؤیا مؤثر بوده باشند: بروز به هم ریختگی در برنامه خواب افراد باعث تقویت شدن مرحله REM یعنی همان مرحله‌ای که طی آن شخص دچار حرکات سریع چشم در زیر پلک‌ها می‌شود گردیده و رؤیابینی بیشتر را به همراه داشته است؛ تهدیدات مربوط به سرایت بیماری کرونا و فاصله‌گذاری اجتماعی باعث افزایش ظرفیت رؤیابینی برای تنظیم احساسات شده است؛ و جریان‌های اصلی رسانه‌ای و شبکه‌های اجتماعی، واکش عموم را به موج خواب مورد اشاره تشدید کرده‌اند.

ادامه این مطلب را در شماره آبان ماه مجله دانشمند بخوانید.

اشتراک گذاری در شبکه های اجتماعی

تلگرام گوگل پلاس لینکدین