حالت شب
منو
موضوعات
bn2 2
تبلیغات دانشمند شرکت توسعه فناوری اطلاعت زربین

رويکرد زيباشناسانه براي افزايش سواد زيست محيطي

989

اندازه فونت:

شناخت محیط‌زیست، بنیان سواد زیست‌محیطی است یعنی آگاهی مردم را نسبت به هوا، آب، زمین، اقلیم، منابع غذا و انرژی و بوم‌سامانه‌ها افزایش دهیم. افزون بر این، مردم باید بدانند که انسان‌ها چه اثرهایی بر طبيعت می‌گذارند و بدانند که تصمیم‌گیری‌های کوچک و بزرگ آن‌ها چه پی‌آمدهايی برای محیط‌زیست و سرانجام خود آن‌ها دارد. این شناخت کمک می‌کند تا آن‌ها نقشی تعهدمندانه درباره‌ محیط‌زیست بازی کنند. مردم در دو مقیاس خرد و کلان می‌توانند نسبت به محیط‌زیست نقش‌آفرین باشند. یکی با اقدامات فردی یا جمعی محدود مانند پرهیز از آسیب به طبیعت یا پاکسازی جنگل از زباله‌های انسانی و دیگری (که اثرگذاری بیش‌تری دارد)، انتخاب دولت‌مردانی است که تصمیم‌های کلان آن‌ها، پی‌آمدهای مثبت و منفی بزرگ به همراه دارد. جامعه باید دولت‌مردان مناسب را انتخاب کند و خواهان گزارش و پاسخگویی آن‌ها باشد.

روشن است که هرچه تصمیم‌گیری افراد ارتباط بیش‌تری با محیط‌زیست داشته باشد، سواد زیست‌محیطی آن‌ها باید بیش‌تر باشد. برای مثال، ریاست سازمان محیط‌زیست و مجموعه همکارانش به سبب مجوزهایی که برای فعالیت‌های سازمان‌های دیگر صادر می‌کنند، باید از سواد زیست‌محیطی بالاتری بهره‌مند باشند. همچنین است، نمایندگان مجلس که قوانین سازگار با محیط‌زیست یا آسیب‌رسان به آن را تصویب می‌کنند.

اکنون جای پرسش است که برای افزایش سواد زیست‌محیطی در سطح عمومی و کارشناسی، چه کارهایي را باید بیش از پیش پشتیبانی کنیم. كه در این‌جا به برخی از کارهایی اشاره می‌شود در دست انجام است و پشتیبانی و رونق آن‌ها می‌تواند به افزایش سواد زیست‌محیطی کمک کند. بیش‌تر این کارها به دست جوانان پرشور و علاقه‌مند انجام شده و نویدبخش این است که در آینده‌ نزدیک نسلی متعهدتر نسبت به محیط‌زیست خواهیم داشت.

جوانان ایران در سال‌های اخیر گام‌هایی بزرگ در تولید عکس‌ها، کتاب‌ها و مستندهای زیست‌محیطی برداشته‌‌اند. شناخت طبیعت ایران، چه با نوشتن کتاب‌های تصویری و چه با ساخت فیلم‌های مستند، از بنیادی‌ترین کارهاست که خوش‌بختانه رونق گرفته است. طبیعتی را که نشناسیم چگونه می‌توانیم پاس بداریم؟ هرچه شناساندن طبیعت ایران را زیباتر انجام دهیم، اثرگذاری آن دل‌نشین‌تر و در نتیجه، عمیق‌تر می‌شود.

 برای حفاظت از طبیعت ایران باید زیبایی‌هاي آن را پیش چشم مردم برجسته کنیم. نباید فقط به این بسنده کنیم که مردم ما بدانند فلان جانور یا گیاه این سود را برای انسان دارد و به همین سبب باید از آن محافظت کنیم. باید جدا از این نگاه سودگرایانه، زیبایی طبیعت را به آن‌ها یادآور شویم و از آن‌ها بخواهیم که نگهبان این زیبایی باشند. در این راستا پشتیبانی از تولید کتاب و مستند زیست‌محیطی برای گروه‌های سنی مختلف باید افزایش یابد.

بیش از 18 هزار گونه پروانه در جهان شناسایی شده که 406 گونه از آن‌ها در ایران یافت شده است. سهم بهره‌مندی ایران از این جانوران ظریف و زیبا، 25/2 درصد کل پروانه‌های جهان است. در نگاه نخست ممکن است این سهم بسیار ناچیز به نظر آید اما در نظر بگیرید که در سراسر قاره‌ اروپا حدود 450 گونه پروانه شناسایی شده است. بنابراین، سهم ایران نیمه‌خشک نزدیک به سهم قاره‌ سبز جهان است. بیش از 9 هزار گونه خزنده در جهان زندگی می‌کنند که 225 گونه از آن‌ها در ایران یافت می‌شود. با این‌که سهم ایران از کل خزندگان جهان حدود 5/2 درصد است، ایران آمارهایی شگفت‌انگیز درباره‌ خزندگان دارد. برای مثال، از 180 گونه گکو که در خانواده‌ گکوهای انگشت‌برگی جای دارند، 10 گونه در ایران یافت می‌شود. این جانوران به دلیل ساختار ویژه‌ کف دست و پای خود، می‌توانند از سطحی به صافی شیشه بالا بروند.

تاکنون بیش از 300 هزار گونه گیاه در سراسر جهان شناسایی شده که بیش از 8 هزار گونه‌ از آن‌ها، بومی ایران است. سهم ایران از کل گونه‌های گیاهی فقط حدود 2.6 درصد است، اما در همین سهم به ظاهر ناچیز، 1500 گونه انحصاری و 400 گونه‌ نادر قرار دارد. پس حدود 18 درصد گیاهان ایرانی انحصاری این سرزمین است، یعنی در دیگر جاهای جهان یافت نمی‌شود. اما چقدر درباره‌ گیاهانی که انحصاری ایران است، پژوهش کرده‌ایم؟

بی‌گمان شناساندن گونه‌های جانوری و گیاهی و معرفی زیستگاه‌های جای‌جای ایران، یکی از راه‌های اثربخش‌ در افزایش سواد زیست‌محیطی است. گرفتن عکس و برگزاری نمایشگاه‌های عکاسی از طبیعت، تولید کتاب، فیلم مستند، برگزاری برنامه‌های طبیعت‌گردی هدفمند مانند پرنده‌نگری می‌تواند به این هدف کمک کند. پیشنهاد می‌شود رویکرد زیباشناسانه برای تقویت دوستی مردم با طبیعت بیش از پیش در نظر گرفته شود.

 

حسن سالاري

روزنامه‌نگار و مروج علم

اشتراک گذاری در شبکه های اجتماعی

تلگرام گوگل پلاس لینکدین