حالت شب
منو
موضوعات
تبلیغات دانشمند شرکت توسعه فناوری اطلاعت زربین
تبلیغات دانشمند شرکت توسعه فناوری اطلاعت زربین

حراج اعتبار علمی ایران در بازار مقاله‌های تقلبی گزارش مجله ساینس از پایان‌نامه‌های سفارشی

science daneshmand Page 2

اندازه فونت:

نویسنده: ریچارد استون

مترجم: سلیمان فرهادیان

خانمی با شماره‌ای که روی یک آگهی چسبانده شده به در اصلی دانشگاه معتبر تهران دیده بود، تماس گرفت و پرسید: «می‌تونید یه پایان‌نامه واسم بنویسین؟»

این خانم که بازیگر است، نقش یک دانشجوی کارشناسی ارشد گیاه‌شناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد آباده در استان فارس را بازی می‌کند. او با لهجه شیرازی برای شخص آن‌سوی خط توضیح می‌دهد که موضوع پایان‌نامه‌اش فلور (فهرست توصیفی گیاهان) منطقه خوزستان است. کسی هم که آن طرف خط است، با لحن مهربانی برنامه تحویل فصل‌های پایان‌نامه را توضیح می‌دهد: «اگه موضوع پایان‌نامه‌تون، کار آزمایشگاهی نخواد، واستون در میاد یک‌میلیون‌و‌هشتصد اما اگه بخواید یه مقاله به اسمتون تو یه مجله معتبر چاپ بشه، باید یک‌میلیون‌و‌دویست تومن دیگه هم بدید.»

از این شرکت‌ها در تهران و دیگر شهرهای ایران بسیار زیاد است. این شرکت‌ها در قبال دریافت پول، برای مشتریان پایان‌نامه و مقاله می‌نویسند. آنها به روش‌های مختلفی کارشان را تبلیغ می‌کنند، از تبلیغات اینترنتی گرفته تا چسباندن آگهی به در و دیوار و استخدام جارچی‌هایی که پلاکاردی در دست دارند و در پیاده‌روهای روبه‌روی دانشگاه تهران فریادزنان دنبال مشتری می‌گردند.

هدف این خانم بازیگر (که یکی از ستاره‌های سینمای ایران است) کمک به یک دوست دانشگاهی است که با این شرکت‌ها دشمن است و از آنها کینه دارد. اما نتیجه این تماس تلفنی (که خانم بازیگر به درخواست دوست دانشگاهی‌اش برقرار کرد) مثل زهرمار تلخ و زجرآور بود.

شاید شما هم فکر کنید که چنین معاملاتی غیراخلاقی است با اینهمه در ایران قانونی است یا دست‌کم هم‌اکنون قانونی است.

پاییز امسال، «پارلمان» ایران (که خودشان به آن «مجلس» می‌گویند)، کار روی لایحه‌ای را آغاز کرد که فعالیت‌های این‌چنینی را در انتشار مقاله‌های علمی ممنوع اعلام می‌کند. جواد رحیقی، مدیر طرح چشمه نور ایران (ILSF) می‌گوید: «آنها این کار را خیلی دیر شروع کردند.» او می‌گوید: «چنین فعالیت‌هایی چهره علمی ایران را بسیار ناخوشایند جلوه می‌دهد.» سورنا ستاری، معاون علمی‌وفناوری رییس‌جمهوری هم می‌گوید: «این هم یکی از مشکلات کشورهای دارای ذخایر نفت و گاز است. ما خیال می‌کنیم همه چیز را می‌توانیم بخریم.»

واقعا مشخص نیست چه تعداد از مقاله‌ها و پایان‌نامه‌ها به این روش‌‌های نادرست تنظیم شده‌اند. یکی از اعضای فرهنگستان علوم ایران سال 2014، گفت هر ساله حدود 5هزار پایان‌نامه (تقریبا حدود 10درصد از کل پایان‌نامه‌های کارشناسی‌ارشد و دکترای ارائه‌شده در ایران) را دانشجویان از این دلال‌های پایان‌نامه می‌خرند. بهزاد عطایی آشتیانی، استاد مهندسی عمران دانشگاه صنعتی شریف می‌گوید که طی جست‌وجویی اینترنتی، 330 هزار پیوند به فروشنده‌های مقاله‌‌ را به زبان فارسی در گوگل یافته‌ و برآورد کرده است که دست‌کم 2هزار فعالیت از این دست در ایران انجام می‌شود.

دانشمندان ایران هر ساله حدود 30 هزار مقاله در ژورنال‌های بین‌المللی منتشر می‌کنند که نسبت به تعداد مقاله قبل از انقلاب سال 1979، حدود 20 برابر شده است.

حسین آخانی، زیست‌شناس دانشگاه تهران می‌گوید: «چنین رفتارهایی، به اعتبار تعداد زیادی از دانشمندان ایرانی که اهل تقلب نیستند، آسیب می‌زند و باعث می‌شود اعتماد جامعه علمی بین‌المللی نسبت به دانشمندان ایران از بین برود» و در نتیجه ممکن است همکاری‌های علمی بین‌المللی را به‌خطر بیندازد.

 

بازار مقاله و پایان‌نامه در ایران یادآور پدیده مشابهی در چین است

در چین هم شرکت‌هایی وجود دارند که نام افرادی را که پول پرداخت کنند، در مقاله‌هایی که از قبل آماده شده است، می‌نویسند. اما بازار پایان‌نامه در ایران منشا و ریشه خاص خودش را دارد. پس از انقلاب سال 1979، دولت ایران دانشگاه‌های زیادی را تاسیس کرده است که ازجمله آنها می‌توان به دانشگاه آزاد و دانشگاه پیام نور اشاره کرد، هریک از اینها هم صدها شعبه یا واحد در سراسر کشور دارند.

یکی از دانشمندان ایرانی که در این زمینه تحقیق کرده است، می‌گوید: «بسیاری از افراد صاحب‌نفوذ از این دانشگاه‌ها می‌خواهند که مدرک تحصیلی سطح بالایی به آنها ارائه کند، بدون اینکه واقعا استحقاق چنین مدرکی باشند. این افراد صاحب‌نفوذ دنبال کسی هستند که یک مقاله ISI (موسسه اطلاعات علمی) یا پایان‌نامه به آنها بفروشد.» داشتن مدارک سطح بالا، به افرادی که روابط قوی دارند امکان می‌دهد که مشاغل و مناصب مهمی به‌دست آورند. طبق قانون ایران، کارمندانی که مدرک تحصیلی بالاتری دارند، از همکارانی که مدرک تحصیلی پایین‌تری دارند، حقوق بیش‌تری می‌گیرند. رحیقی می‌گوید: «به‌همین‌علت است که تب کسب مدرک به این روش‌ها بالا می‌گیرد.»

تشخیص تقلبی یا سفارشی‌بودن مقاله‌ها معمولا سخت است زیرا بسیاری از این شرکت‌ها و موسسه‌های مقاله‌نویسی تلاش می‌کنند محصول باکیفیتی تولید کنند.

گویا اغلب نویسندگان این مقاله‌ها در مورد موضوعات درخواستی، کارشناسان خوبی هستند. آنها آنقدر در کارشان خبره‌اند که می‌توانند اتهام تقلب را از نوشته‌شان دور کنند و برای مثال هنگامی‌که لازم باشد، آزمایش‌هایی هم ترتیب می‌دهند تا بتوانند کار تدوین مقاله را به پایان برسانند.

پس از تماس تلفنی یک استاد دانشگاه (که خود را دانشجوی کارشناسی‌ارشد بیوشیمی معرفی کرد) با یک شرکت دیگر، معلوم شد آنها روش‌های دقیقی برای انجام کار دارند. این شرکت در تبلیغات کاغذی‌اش که به دیوارها چسبانده مدعی شده بود برای آنکه مقاله‌ای به نام شما در مجلات اشپرینگر و الزویر منتشر شود، کافی است با ما تماس بگیرید. البته فروشنده می‌گوید هیچ تضمینی در کار نیست. او تاکید می‌کند: «اگر شما از داده‌های غیرواقعی استفاده کنین، مقاله‌تون بی‌اعتبار می‌شه، اونا هم متوجه می‌شن شما از داده‌های الکی استفاده کردین.» با اینهمه او برای این استاد دانشجونما پیشنهاد دیگری هم دارد. فروشنده می‌گوید: «به‌نظرم بهتره که داده‌هاتون رو به یه متخصص هم‌رشته خودتون نشون بدیم تا بعد ببینیم چیکار می‌تونیم بکنیم.» او می‌گوید چاپ مقاله در یک ژورنال ISI، حداقل 5میلیون تومان هزینه دارد که البته 30 درصدش پیش‌پرداخت است اما قیمت نهایی را بعد از آنکه متخصصان کار را ارزیابی کردند، اعلام می‌کند.

این که برخی فارغ‌التحصیلان دانشگاه‌ها، وارد چنین تجارت‌هایی می‌شوند، برای رحیقی چندان جای تعجب نیست. به‌گفته او، مشاغل علمی در ایران بسیار کم است و به‌همین‌دلیل بسیاری از دانش‌آموختگان جوان جذب مشاغلی مانند فروش مقاله و پایان‌نامه می‌شوند. او می‌گوید: «این مشاغل، انگلی‌اند. این کار‌ها به‌نظر من بسیار ناسالم است.»

همچنین درباره مفیدبودن این مقاله‌ها برای خریداران آن هم ابراز تردید می‌کند و می‌گوید: «وقتی کسی نمی‌تواند با داشتن پایان‌نامه خوبی، شغلی برای خودش دست‌وپا کند، آن‌وقت چطوری فرد دیگری می‌تواند با پایان‌نامه تقلبی شغل پیدا کند؟» با اینهمه او پیش‌بینی می‌کند بعد از بهبود وضعیت اقتصادی ایران که موجب فراهم‌شدن مشاغل علمی زیادی می‌شود، این مشکل هم حل شود.

اگرچه فروشندگان مقاله، با گستاخی تمام درست جلوی در اصلی دانشگاه تهران کارشان را تبلیغ می‌کنند اما دانشمندان ایرانی بر این باورند که این مشکل در دانشگاه‌ها و موسسه‌های آموزش عالی رده دوم حادتر است. به‌گفته رحیقی، دانشگاه‌های رده دوم باید کار بررسی پایان‌نامه‌ها را دقیق‌تر انجام دهند. او می‌گوید: «باید آزمونی برگزار شود تا بتوانیم دانشجویانی را که پایان‌نامه‌هایشان را می‌خرند، پیدا کنیم.»

اگر لایحه‌ای که به مجلس ارائه شده تصویب شود، می‌تواند این مشکل را حل کند. این لایحه که وزارت علوم ایران ارائه کرده است، درصورت تصویب، تولید مقاله‌های دانشگاهی «برای فرد دیگری که می‌خواهد از این مقاله برای کسب مدرک رسمی دانشگاهی یا کسب اعتبار برای ارتقا در دانشگاه استفاده کند»، جرم تلقی می‌کند. این قانون درصورت تصویب، برای خریداران و فروشندگان مقاله جریمه مالی و حتی زندان در پی دارد. اما سرنوشت این لایحه هم چندان روشن نیست؛ دانشمندان ایرانی می‌گویند با تصویب چنین قانونی ممکن است برخی از همین قانون‌گذاران هم در آینده دچار مشکل شوند. 

In Iran, a shady market for papers flourishes - ScieneMag

اشتراک گذاری در شبکه های اجتماعی

تلگرام گوگل پلاس لینکدین
تبلیغات دانشمند شرکت توسعه فناوری اطلاعت زربین